ÐÇõëÇë³ÛÇÝ Æñ³Ý³Ñ³Ûáõû³Ý å³ï·³Ù³õáñª
Öñï·.ª ¿áñ· ì³ñ¹³Ý»³ÝÁ àõñÙdzÛáõÙ

Æ.Æ. ÊáñÑñ¹³ñ³ÝáõÙ ÑÇõëÇë³ÛÇÝ Çñ³Ý³Ñ³Ûáõû³Ý å³ï·³Ù³õáñª ×ñï·. ¶¿áñ· ì³ñ¹³Ý»³ÝÁ Ãõ³Ï³ÝÇë ÝáÛ»Ùµ»ñÇ 3-ÇÝ »õ 4-ÇÝ Çñ »ñÏûñ»³Û ³Ûó»ÉáõÃÇõÝÁ ϳï³ñ»ó ³ñ»õÙï»³Ý ²ïñå³ï³Ï³Ý Ý³Ñ³Ý·Ç Ï»Ýïñáݪ àõñÙdz ѳ۳µÝ³Ï ù³Õ³ùÁ£
          âáñ»ùß³µÃÇ í³Õ ³é³õûï»³Ý ù³Õ³ùÇ û¹³Ý³õ³Ï³Û³ÝáõÙ, ²ïñå³ï³Ï³ÝÇ Ð³Ûáó »ÙÇ ä³ï·³Ù³õáñ³Ï³Ý ÄáÕáíÇ ³ï»Ý³å»ïª äñÝ. ¾¹ÇÏ Ø³çÉáõÙ»³ÝÁ »õ àõñÙÇ³Û ¶áñÍ³Ï³É³Ï³Ý ÊáñÑñ¹Ç ݳ˳·³Ñª äñÝ. ²ßáï îÇ·ñ³Ý»³ÝÁ ¹ÇÙ³õáñ»óÇÝ ×ñï·. ¶¿áñ· ì³ñ¹³Ý»³ÝÇÝ, áñÇó Û»ïáÛ Ýñ³Ýó ÁÝÏ»ñ³Ïóáõû³Ùµ å³ï·³Ù³õáñÁ ѳݹÇå»ó ²ñ»õ. ²ïñ³å³ïϳÝÇ Ãñ³Ýë÷áñÃÇ Ý³Ë³ñ³ñáõû³Ý ÁݹѳÝáõñ ïÝûñ¿Ýª ×ñï·. ´³ñ½»·³ñÇÝ, ѳݹÇåáõÙÇÝ µ³ñ»Ï³Ù³Ï³Ý »õ ç»ñÙ ÙÃÝáÉáñïáõÙ ùÝݳñÏõ»ó »ñÏñÇ ×³Ý³å³ñÑÝ»ñÇÝ áõ ÁݹѳÝñ³å¿ë »ñûõ»Ïáõû³ÝÁ ϳåõáÕ ËݹÇñÝ»ñÁ, Ç Ù³ëݳõáñÇ Ý³Ñ³Ý·áõÙ ³éÏ³Û Ñ³Û³µÝ³Ï ·ÇõÕ»ñÇ ³ë‎ý³Éóå³ïÙ³Ý Ñ³ñóÁ£
            ÜáÛÝ ûñÁ Ý³Ñ³Ý·Ç Ùß³ÏáõóÛÇÝ ³õ³Ý¹Ý»ñÇ å³Ñå³ÝÙ³Ý Ï³½Ù³Ï»ñåáõû³Ý ÁݹѳÝáõñ ïÝûñ¿Ý åñÝ. ²ßóñÇÇ Ññ³õ¿ñáí åñÝ. ì³ñ¹³Ý»³ÝÁ Ý»ñÏ³Û »Õ³õ å³ïÏ³Ý å³ï³ë˳ݳïáõÝ»ñÇ »õ »Ññ³ÝÇó Ññ³õÇñõ³Í Ù³ëݳ·¿ï ׳ñï³ñ³·¿ïÝ»ñª ì³ñáõÅ³Ý ²é³ù»É»³ÝÇ »õ ²ñ³ êáõùdz뻳ÝÇ Ñ»ï ϳ۳ó³Í ÝÇëïÇÝ£ ²å³ ݳѳݷ³å»ïÇ Ññ³õ¿ñáí Ù³ëݳÏó»ó êµ. ³¹¿áë ì³ÝùÇ å³Ñå³ÝÙ³Ý »õ Ýñ³Ý áñå¿ë Ùß³ÏáõóÛÇÝ ³õ³Ý¹ »õ å³ïÙ³Ï³Ý ³ñÅ¿ù Ý»ñϳ۳óÝáÕ ï»ë³ñÅ³Ý Ï»ÝïñáÝÇ ³å³ÑáíÙ³Ý ûñ³Ï³ñ·áí ½µ³ÕõáÕ ÅáÕáíÇÝ, áñï»Õ Ý»ñÏ³Û ¿ÇÝ Ý³Ñ³Ý·Ç »õ ì³ÝùÇ ßñç³ÝÇó å³ï³ë˳ݳïáõ ³ÝÓݳõáñáõÃÇõÝÝ»ñ, ѳݹÇåÙ³Ý ÁÝóóùÇÝ å³ï·³Ù³õáñÁ Çñ»Ý ïñ³Ù³¹ñõ³Í Ñ»ñÃÇÝ ³ñï³Û³ïõ»ó ݳѳݷáõÙ ³åñáÕ Ñ³ÛÏ³Ï³Ý Ñ³Ù³ÛÝùÇ ï»Õ³óÇ ÙÇõë ÅáÕáíáõñ¹Ý»ñÇ Ñ»ï ³åñ³Í ï³ëÝ»³Ï ï³ñÇÝ»ñÇ Ñ³Ù»ñ³ßË áõ µ³ñÇ Ï»Ý³Ïóáõû³Ý Ù³ëÇÝ£
            ܳ ³õ»É³óñ»óª §ÞÝáñÑ³Ï³É »Ù ²ëïÍáõÝ áñ ÇÝÓ ³éÇÃÝ ÁÝͳۻó ͳé³Û»Éáõ Æñ³ÝÇ ³½ÝÇõ ÅáÕáíñ¹ÇÝ, ²ïñå³ï³Ï³Ý Ý³Ñ³Ý·Ç Çµñ»õ ë³ÑٳݳÛÇÝ ßñç³Ý Çõñ³Û³ïáõÏ å³ÛÙ³ÝÝ»ñÇ ¿ »ÝÃ³Ï³Û áõ Ýñ³Ý åÇïÇ Û³ïáõÏ áõß³¹ñáõÃÇõÝ ¹³ñÓÝ»É, ë³Ï³ÛÝ ¹Åµ³Ëï³µ³ñ ³Û¹ï»Õ ¹»é Ï³Ý ½ñÏõ³Í ݳѳݷݻñÇÝ Û³ïáõϪ ÝßáÛÉÝ»ñ, ÛáÛëáí »Ù Ù¿Ïë ÙÇõëÇÝ ûųݹ³Ï»Éáí Ù»½ ÏÛ³çáÕÇ ßñç³Ýáõ٠ϳ۳óÝ»É É³õ³·áÛÝ å³ÛÙ³ÝÝ»ñ¦£ Æñ Ëûëù»ñÇ ³ÛÉ µ³ÅÝáõ٠ݳ ³ë³óª §Æñ³ÝÁ »õ ٳݳõ³Ý¹ ²ïñå³ï³Ï³ÝÁ É»óáõÝ ¿ гÛÏ³Ï³Ý Ùß³ÏáÛóÛÇÝ ÏáÃáÕÝ»ñáí áñáÝù ÷³ëï³óÇ íϳݻñ »Ý »ñÏáõ ÅáÕáíáõñ¹Ý»ñÇ Ùdzï»Õ ÑÇõëõ³Í ³Ýó»³ÉÇÝ, ÇëÏ êµ.³¹¿Ç ì³ÝùÇ Ýϳïٳٵ óáõó³µ»ñ³Í Ñá·»ï³ñáõÃÇõÝÁ »õ Ñ³Û Ù³ëݳ·¿ïÝ»ñÇ ÷áñÓ³éáõÃÇõÝÇó û·ïõ»ÉÁ ѳõ³ù³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇ Ýϳïٳٵ áõÝ»ó³Í ѳÙá½Ù³Ý óáõó³ÝÇßÁ åÇïÇ Ñ³Ù³ñ»É, Áݹ³ñӳϻÉáí ÛÇß»³É ѳٳ·áñͳÏóáõû³Ý ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÁ ÏÇñ³Ï³Ý³óõ»Ý å»ïáõû³Ý ç³Ýù»ñÁª »ñÏñáõÙ ³å³Ñáí áõ Ë³Õ³Õ ÙÇç³í³Ûñ ëï»ÕÍ»Éáõ áõÕÕáõû³Ùµ£ Æñ³Ý³Ñ³Û»ñÝ Çñ»Ýó ѳٳñáõÙ »Ý ÉÇÇñ³õ Æñ³ÝóÇÝ»ñ áõ Ï³Ý»Ý ³Ù»Ý µ³Ý Ë³Õ³Õ »ñÏÇñ áõݻݳÉáõÝ Ç ËݹÇñ¦£
           ÄáÕáíÇ ³õ³ñïÇÝ äñÝ. ²Ýë³ñÇÇ ³é³ç³ñÏáí ³é³ÝÓÇÝ Ñ³Ý¹Çåáõ٠ϳ۳ó³õ Ýñ³ »õ äñÝ. ¶¿áñ· ì³ñ¹³Ý»³ÝÇ ÙÇç»õ áõñ ݳѳݷ³å»ïÁ íëï³Ñ»óñ»ó ÿ ѳۻñÝ Çñ Ùûï Û³ïáõÏ Û³ñ·³Ýù »Ý í³Û»ÉáõÙ »õ áñå¿ë µ³ó³éÇÏ ù³Õ³ù³óÇÝ»ñ ÙÇßï Ñ»ï³Ùáõï »Ý Ý³Ñ³Ý·Ç µ³ñ·³õ³×ÙݳÁ, ݳ Ëݹñ»ó Çñ»Ý ï»Õ»³Ï å³ïÑ»É ³é·áÛ »ñ»õ¿ ¹Åõ³ñáõû³Ý Ù³ëÇÝ áñÇ ÉáõÍÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ç³Ýù ãÇ ËݳÛõÇ, å³ï·³Ù³õáñÝ Çñ Ñ»ñÃÇÝ ßÝáñѳϳÉáõÃÇõÝ Û³ÛïÝ»ó óáõó³µ»ñ³Í áõß³¹ñáõû³Ý ѳٳñ »õ Ùdzó³õ äñÝ. ²Ýë³ñÇÇ ³ÛÝ ÛáÛëÇÝ áñ ³å³·³ÛáõÙ åÇïÇ ß³ñáõݳÏõ»Ý ÝÙ³ÝûñÇÝ³Ï ³Ûó»ÉáõÃÇõÝÝ»ñÁ, Áݹ áñáõÙ ³éÇÃÁ Ïëï»ÕÍõÇ Ùïù»ñÇ áõ ï»Õ»ÏáõÃÇõÝÝ»ñÇ ÷á˳ݳÏٳٵ ¹ñ³Ï³Ý ³ñ¹ÇõÝùÝ»ñ ³å³Ñáí»É ÿ Ý³Ñ³Ý·Ç »õ ÿ ѳÛáõû³Ý ѳٳñ£
            Ðñ³Å»ßï ï³Éáí ݳѳݷ³å»ï³ñ³ÝÇÝ ×ñï·. ¶¿áñ· ì³ñ¹³Ý»³ÝÁ áõÕ»ïñõ»ó àõñÙdzÛÇ Ñ³ÛÏ³Ï³Ý ¹åñáóÁ áõñ ¹ÇÙ³õáñ»óÇÝ Ýñ³Ý ï»ëã³Ï³Ý ϳ½ÙÁ, áõëáõóÇãÝ»ñÝ áõ ÙÇ ß³ñù ÍÝáÕÝ»ñ, ¹åñáóáõÙ å³ï·³Ù³õáñÁ ³Ûó»É»ó µáÉáñ ¹³ë³ñ³ÝÝ»ñÁ »õ Ùï»ñÙÇÏ ½ñáÛó áõÝ»ó³õ ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ Ñ»ï, ݳ Ëݹñ»ó ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇó ûųݹ³Ï»Ý Çñ»Ýª ÙûïÇó ͳÝûóݳÉáõ Ýñ³Ýó å³Ñ³ÝçÝ»ñÇÝ »õ µáÉáñÁ Ùdzϳ٠³ß˳ï»Ýª ³ßËáÛÅ, ³å³Ñáí áõ ³½·³ÛÇÝ ¹ÇÙ³·ÇÍÁ å³Ñå³ÝáÕ Ñ³Ù³ÛÝù áõݻݳÉáõÝ Ç ËݹÇñ£ ²å³ ¹åñáóÇ ï»ëáõãÁ »õ áõëáõóã³Ï³Ý ϳ½ÙÁ Ý»ñϳ۳óñÇÝ ³éÏ³Û ¹Åõ³ñáõÃÇõÝÝ»ñÁ ÇëÏ äñÝ. ì³ñ¹³Ý»³ÝÁ »õë ϳï³ñ»ó áñáß Ù³ïݳÝßáõÙÝ»ñ áõ ³é³ç³ñÏÝ»ñ µ³ó»ñÇ í»ñ³óÙ³Ý áõÕÕáõû³Ùµ£
            ÜáÛÝ ûñÁ, ݳ˳å¿ë Û³Ûï³ñ³ñ³Í Íñ³·ñÇ ÑÇٳٵª µáÉáñ Ýñ³Ýù áíù»ñ ó³ÝϳÝáõÙ ¿ÇÝ Ñ³Ý¹Çå»É Çñ»Ýó ËáñÑñ¹³ñ³Ý³Ï³Ý å³ï·³Ù³õáñÇÝ ÙÇã»õ áõß »ñ»ÏáÛ»³Ý, ³éÇÃÝ áõÝ»ó³Ý ³é³ÝÓÇÝ ½ñáÛóÝ»ñÇ ÁÝóóùáõÙ Ý»ñϳ۳óÝ»É Çñ»Ýó ³ÝÓÝ³Ï³Ý ¹Åõ³ñáõÃÇõÝÝ»ñÁ ϳ٠ï»ë³Ï¿ïÝ»ñÁ, Áݹ áñáõÙ Áëï å³ñ³·³Ý»ñÇ µáÉáñÝ ¿É ëï³ó³Ý ѳٳå³ï³ëË³Ý ÉáõÍáõÙÝ»ñ£ Ú³ïϳÝß³Ï³Ý ¿ñ ѳ۳µÝ³Ï ·ÇõÕ»ñÇ Ñá·³µ³ñÓáõû³Ýó ϳ½Ù»ñÇ »õ Ð³Û û·Ýáõû³Ý ÙÇáõû³Ý àõñÙÇ³Û Ù³ëݳ×ÇõÕÇ í³ñã³Ï³ÝÝ»ñÇ ³Ûó»ÉáõÃÇõÝÁ »õ ïñõ³Í ½»ÏáÛóÝ»ñÝ áõ Ùïù»ñÇ ÷á˳ݳÏáõÃÇõÝÁ£
            ÄáÕáíñ¹³Ï³Ý ѳݹÇåÙ³ÝÁ Û³çáñ¹»ó ¶áñÍ³Ï³É³Ï³Ý ËáñÑáõñ¹Ç Ñ»ï ϳ½Ù³Ï»ñåõ³Í ½ñáÛóÁ áñï»Õ ËáñÑñ¹Ç ³Ý¹³ÙÝ»ñÝ áõ å³ï·³Ù³õáñÁ Ëáë»óÇÝ ³Ý»ÉÇùÝ»ñÇ »õ ¹Åõ³ñáõÃÇõÝÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ, ѳٳ¹ñ»óÇÝ áñáß Ñ³ñó»ñ »õ ÁݹѳÝñ³å¿ë ßûß³÷»óÇÝ Ñ³Ù³ÛÝùÇë áõ »ñÏÇñÁ Ûáõ½áÕ ËݹÇñÝ»ñÁ Áݹ áñááõÙ äñÝ. ì³ñ¹³Ý»³ÝÁ µ³ó³ïñ»ó ³é·áÛ ù³Õ³ù³Ï³Ý, ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý áõ ïÝï»ë³Ï³Ý Çñ³Ï³ÝáõÃÇõÝÝ»ñÁ£
            ÐÇÝ·ß³µÃÇ ÝáÛ»Ùµ»ñÇ 4-ÇÝ ³é³õûï»³Ý ÐÇõëÇë³ÛÇÝ Æñ³Ý³Ñ³Ûáõû³Ý å³ï·³Ù³õáñÁ ݳ˳å¿ë ϳ۳ó³Í ųٳ¹ñáõû³Ùµ ѳݹÇå»ó Ý³Ñ³Ý·Ç Ïñó¹³ëïdzñ³Ïã³Ï³Ý ѳٳϳñ·Ç ÁݹѳÝáõñ ïÝûñ¿Ýª  äñÝ. ê³¹»ÕÇÇÝ, ßáõñç »ñÏáõ ų٠ï»õáÕ Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý ÁÝóóùÇÝ ¶¿áñ¹ ì³ñ¹³Ý»³ÝÁ Ý»ñϳ۳óñ»ó ѳÛÏ³Ï³Ý ¹åñáóÝ»ñÇ Ñ»ï ϳåõ³Í Ù»ñ ѳٳÛÝùÇ µÍ³ËݹÇñ »õ ½·³ÛáõÝ ëå³ë»ÉÇùÝ»ñÁ, ÇëÏ äñÝ. ê³¹»ÕÇÝ Çñ Ëûëù»ñáí áõ ³ñï³Û³Ûï³Í Ùïù»ñáí ÷³ëï»ó ÿ ³ÙµáÕçáíÇÝ Çõñ³óñ»É ¿ Ñ³Û Ñ³Ù³ÛÝùÇ å³Ñ³ÝçÝ»ñÁ »õ Ëáëï³ó³õ ß³ñáõÝ³Ï»É Çñ µ³ñdzó³Ï³Ù ÁÝóóùÁ, ÇëÏ ³ñӳݳ·ñ»Éáí å³ï·³Ù³õáñÇ ÏáÕÙÇó ³ñͳñÍõ³Í ¹Åõ³ñáõÃÇõÝÝ»ñÁ, áñáÝù ³ñ¹ÇõÝùÝ ¿ÇÝ ³Ýó³Í ûñõ³Û ¹åñáó ϳï³ñ³Í ³ÛóÇ, ¹ñ³Ýó ßáõï³÷áÛà ÉáõÍÙ³Ý Ëáëïáõ٠ϳï³ñ»ó£
            ²Û¹ù³Ýáí ³õ³ñïõ»ó å³ï·³Ù³õáñÇ »ñÏûñ»³Û ï»Ý¹áï áõ ɳñ³õÍ, ÙÇ»õÝáÛÝ Å³Ù³Ý³Ï ³ñ¹Çõݳõ¿ï ³Ûó»ÉáõÃÇõÝÁª àõñÙdz, »õ ³½·³ÛÇÝ Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñÇ ÁÝÏ»ñ³Ïóáõû³Ùµ ݳ û¹³Ï³Û³Ý ѳë³õ Ññ³Å»ßï ï³Éáõ ù³Õ³ùÇÝ ³Ù»Ý³Ùûï ³éÇÃáí ÏñÏÇÝ ³Ûó»ÉáõÃÇõÝ ï³Éáõ ËáëïáõÙáí£